◂ Geri

DSRM — Ara Rapor

Prototip v2.0 - Test Modu

DSRM Raporu: Blokzincir Tabanlı Hasar Kayıt Sistemi

Bu rapor, araç kiralama sektöründeki güven ve şeffaflık sorununu çözmek amacıyla geliştirilen Merkeziyetsiz Uygulama (DApp) projesinin mimarisini, teknik tasarım kararlarını ve kullanım senaryolarını detaylandırmaktadır.

1. Problem Tanımı ve Motivasyon

Araç kiralama sektöründe, kiralık araçların hasar geçmişi, kaza kayıtları ve onarım maliyetleri genellikle kiralama şirketlerinin kendi kapalı (merkezi) veritabanlarında tutulmaktadır. Bu durum, kiracılar ve şirketler arasında ciddi bir bilgi asimetrisine ve güven eksikliğine yol açar.

Mevcut sistemde geçmiş bir hasarın gizlenmesi, haksız maliyet yansıtılması veya eksper raporlarının sonradan değiştirilmesi teknik olarak mümkündür. Bu çalışmanın temel motivasyonu; tüm bu sürecin şeffaf, değiştirilemez ve herkes tarafından denetlenebilir bir blokzincir altyapısına taşınmasıdır.

2. Çözüm Hedefleri

Proje kapsamında aşağıdaki temel hedeflere ulaşılması planlanmıştır:

🔗 Değiştirilemez Kayıtlar
Hasar kayıtlarının akıllı sözleşmeler aracılığıyla Ethereum (Sepolia) ağına kalıcı olarak işlenmesi.
🎯 Kullanıcı Dostu Arayüz
Sıradan bir kullanıcının bile rahatça araç ve hasar ekleyebileceği Web3 (Ethers.js) entegrasyonu.
⚡ Gaz Optimizasyonu
Ağ işlem ücretlerini (Gas Fee) minimize etmek için yalnızca kritik metinlerin ve referans kodlarının zincirde tutulması.
🧪 Akademik Test Modu
Projenin kolayca incelenebilmesi için yetki kısıtlamalarının (Admin/Yetkili Servis) kaldırılarak public teste açılması.

3. Tasarım ve Geliştirme Süreci (Mimari)

Sistem iki ana bileşenden oluşmaktadır: Akıllı Sözleşme (Solidity) ve Frontend Arayüzü (HTML/Tailwind/Ethers.js).

Veri Yapıları

Akıllı sözleşme içerisinde veriler iki ana struct altında toplanmıştır:

  • Vehicle (Araç): Aracın ID'si, Şasi Numarası (VIN), Plakası ve kiralama durumu.
  • DamageRecord (Hasar Kaydı): Hasar ID'si, açıklama, tarih (timestamp), işlemi yapan cüzdan adresi, maliyet ve ekspertiz Onay Kodu (bytes32).

UX İyileştirmeleri ve MetaMask Entegrasyonu

Geliştirme sürecinde kullanıcı deneyimine (UX) özel önem verilmiştir. Web3 dünyasındaki karmaşık hatalar maskelenerek kullanıcıya Türkçe ve anlaşılır bildirimler sunulmuştur. Ağ üzerinde oluşabilecek "Unpredictable Gas Limit" hatalarını önlemek adına gasLimit: 500000 gibi manuel gaz limitleri koda entegre edilmiştir. Ayrıca, girilen Kontrat Adresi ve ABI verileri localStorage üzerinde tutularak sayfalar arası geçişte veri kaybı engellenmiştir.

4. Değerlendirme ve Öğrenilen Dersler

Prototip geliştirme sürecinde blokzincirin getirdiği bazı limitasyonlarla karşılaşılmış ve çözümler üretilmiştir:

  • Erişim Kısıtlamaları (Modifier): Başlangıçta sistem sadece "Admin" ve "Yetkili Servisler"in işlem yapabileceği katı bir yapıda tasarlandı. Ancak bu durum, sistemin bağımsız denetçiler (hocalar/jüriler) tarafından test edilmesini çok zorlaştırdı (MetaMask hesapları arası sürekli geçiş yapma zorunluluğu). Bu nedenle demonstrasyon versiyonunda yetki kısıtlamaları kaldırılarak sistem Test Modu'na alınmıştır.
  • Maliyet/Depolama: Fotoğraf ve PDF gibi büyük boyutlu dosyaların blokzincire yazılması inanılmaz maliyetli olacağından, bu dosyaların dışarıda tutulup sadece "Onay Kodu (Approval Hash)" bilgisinin zincire yazılmasına karar verilmiştir.

5. Teknik Kurulum ve Adım Adım Kullanım

Kullanılan Teknolojiler

Solidity 0.8.19 Ethers.js v5 Tailwind CSS MetaMask Sepolia Testnet

Sistemi Test Etme Adımları (Demo Kılavuzu)

1

Sözleşmeyi Deploy Etmek

Aşağıdaki güncel kodu kopyalayarak Remix IDE (remix.ethereum.org) üzerinden Sepolia ağına deploy edin. Environment kısmından "Injected Provider - MetaMask" seçili olduğundan emin olun.

2

Arayüz Bağlantısı

Web arayüzünde "Hasar Kaydı Gir" veya ana sayfaya girin. Remix üzerinden aldığınız Contract Address ve ABI kodlarını ilgili alanlara yapıştırıp Kaydet butonuna basın.

3

Sisteme Araç Ekleme

Hasar Kayıt sayfasında bulunan yeşil "Sisteme Yeni Araç Ekle" formunu kullanarak bir Şasi No ve Plaka (Örn: 34ABC34) girerek aracı blokzincire kaydedin. Eklenen araç hemen aşağıdaki tabloda belirecektir.

4

Hasar Girişi ve Sorgulama

Listeden "Bunu Seç" butonuna basarak aracı seçin, hasar detaylarını doldurup kaydedin. Daha sonra "Gelişmiş Hasar Arama" ekranından plakayı aratarak işlemin başarıyla zincire kazındığını doğrulayın.

Güncel Kontrat Kodu (Solidity)

Dikkat: Aşağıdaki kod, sistemin akademisyenler/jüriler tarafından herhangi bir yetki engeline takılmadan hızlıca test edilebilmesi için özel olarak Herkese Açık (Test Modu) şeklinde güncellenmiştir.

// SPDX-License-Identifier: MIT
pragma solidity ^0.8.19;

contract RentalDamageRegistry {
  error VehicleNotFound();
  error AlreadyRented();
  error NotRenter();
  error InvalidInput();
  error IndexOOB();

  enum VehicleStatus { Available, Rented, Maintenance }

  struct Vehicle {
    uint256 id;
    string vin;
    string plate;
    VehicleStatus status;
    address renter;
    bool isRented;
  }

  struct DamageRecord {
    uint256 id;
    string description;
    uint256 date;
    address service;
    uint256 cost;
    bytes32 approvalCode;
  }

  address public immutable admin;
  uint256 public vehicleCount;
  uint256 private damageCounter;

  mapping(uint256 => Vehicle) private vehicles;
  mapping(uint256 => DamageRecord[]) private damages;

  event VehicleAdded(uint256 indexed vehicleId, string vin, string plate);
  event VehicleRented(uint256 indexed vehicleId, address indexed renter);
  event VehicleReturned(uint256 indexed vehicleId, address indexed renter);
  event DamageRecorded(uint256 indexed vehicleId, uint256 indexed damageId, address indexed service, uint256 cost, bytes32 approvalCode);

  modifier vehicleExists(uint256 vehicleId) {
    if (vehicleId == 0 || vehicleId > vehicleCount) revert VehicleNotFound();
    _;
  }

  constructor() {
    admin = msg.sender;
  }

  // Not: Akademik test kolaylığı için "onlyAdmin" kaldırıldı.
  function addVehicle(string calldata vin, string calldata plate) external returns (uint256) {
    if (bytes(vin).length == 0 || bytes(plate).length == 0) revert InvalidInput();
    vehicleCount++;
    vehicles[vehicleCount] = Vehicle({
      id: vehicleCount,
      vin: vin,
      plate: plate,
      status: VehicleStatus.Available,
      renter: address(0),
      isRented: false
    });
    emit VehicleAdded(vehicleCount, vin, plate);
    return vehicleCount;
  }

  function rentVehicle(uint256 vehicleId) external vehicleExists(vehicleId) {
    Vehicle storage v = vehicles[vehicleId];
    if (v.isRented) revert AlreadyRented();
    v.isRented = true;
    v.renter = msg.sender;
    v.status = VehicleStatus.Rented;
    emit VehicleRented(vehicleId, msg.sender);
  }

  function returnVehicle(uint256 vehicleId) external vehicleExists(vehicleId) {
    Vehicle storage v = vehicles[vehicleId];
    if (!v.isRented) revert VehicleNotFound();
    if (v.renter != msg.sender) revert NotRenter();
    address prevRenter = v.renter;
    v.isRented = false;
    v.renter = address(0);
    v.status = VehicleStatus.Available;
    emit VehicleReturned(vehicleId, prevRenter);
  }

  // Not: Test kolaylığı için "onlyAuthorizedService" kaldırıldı.
  function recordDamage(
    uint256 vehicleId,
    string calldata description,
    uint256 date,
    uint256 cost,
    bytes32 approvalCode
  ) external vehicleExists(vehicleId) returns (uint256) {
    if (bytes(description).length == 0) revert InvalidInput();
    damageCounter++;
    damages[vehicleId].push(DamageRecord({
      id: damageCounter,
      description: description,
      date: date,
      service: msg.sender,
      cost: cost,
      approvalCode: approvalCode
    }));
    emit DamageRecorded(vehicleId, damageCounter, msg.sender, cost, approvalCode);
    return damageCounter;
  }

  function getVehicle(uint256 vehicleId) external view vehicleExists(vehicleId) returns (
    uint256 id,
    string memory vin,
    string memory plate,
    VehicleStatus status,
    address renter,
    bool isRented
  ) {
    Vehicle storage v = vehicles[vehicleId];
    return (v.id, v.vin, v.plate, v.status, v.renter, v.isRented);
  }

  function getDamageCount(uint256 vehicleId) external view vehicleExists(vehicleId) returns (uint256) {
    return damages[vehicleId].length;
  }

  function getDamage(uint256 vehicleId, uint256 index) external view vehicleExists(vehicleId) returns (
    uint256 id,
    string memory description,
    uint256 date,
    address service,
    uint256 cost,
    bytes32 approvalCode
  ) {
    if (index >= damages[vehicleId].length) revert IndexOOB();
    DamageRecord storage d = damages[vehicleId][index];
    return (d.id, d.description, d.date, d.service, d.cost, d.approvalCode);
  }
}
Geliştirici: Emin Bera Can (0515220011)
Araç Kiralama DApp V2.0